วิธีคำนวณดอกเบี้ยเงินกู้ สูตร ตัวอย่าง และเช็กลิสต์

ก่อนเซ็นสัญญากู้เงิน หลายคนอยากรู้ว่าดอกเบี้ยและยอดผ่อนต่อเดือนมาจากไหน คำตอบสั้น ๆ คือ ถ้าเป็นดอกเบี้ยแบบง่าย ให้คิดจากเงินต้น × อัตราต่อปี × ระยะเวลา (ปี) แต่ถ้าเป็นเงินกู้ที่ผ่อนเป็นงวดรายเดือน ดอกเบี้ยแต่ละงวดจะคิดจากเงินต้นคงเหลือ ไม่ใช่เงินต้นทั้งก้อน บทความนี้พาคำนวณทีละขั้น มีสูตร ตัวอย่างตัวเลข ตารางเปรียบเทียบวิธีชำระคืน และรายการตรวจสัญญาที่ใช้ได้จริง

ดอกเบี้ยแบบง่ายคืออะไร และคำนวณอย่างไร

ดอกเบี้ยแบบง่ายคือวิธีคิดที่ใช้เงินต้นก้อนเดิมตลอดระยะเวลา โดยไม่นำดอกเบี้ยไปคิดซ้ำ สูตรคือ

ดอกเบี้ย = เงินต้น × อัตราต่อปี (เป็นทศนิยม) × ระยะเวลา (ปี)

ยอดชำระรวม = เงินต้น + ดอกเบี้ย

อัตราต่อปีต้องเปลี่ยนเป็นทศนิยมก่อน เช่น ร้อยละ 6.75 คือ 0.0675 ถ้าระยะเวลาเป็นเดือนให้หารจำนวนเดือนด้วย 12 เพื่อให้เป็นหน่วยปี ส่วนกรณีนับเป็นวัน ต้องดูเกณฑ์การนับวันที่ระบุไว้ในสัญญา เพราะแต่ละสัญญาอาจกำหนดไม่เหมือนกัน (ที่มา: OpenStax บทที่ 6.3)

ตัวอย่างคำนวณทีละขั้น

ตัวอย่างนี้นำมาจากตำราอ้างอิงของ OpenStax ไม่ใช่ตัวเลขของผลิตภัณฑ์สินเชื่อจริง และใช้หน่วยดอลลาร์ตามต้นฉบับ โจทย์คือ เงินต้น 20,000 ดอลลาร์ อัตราดอกเบี้ย 6.75% ต่อปี ระยะเวลา 4 เดือน

1. แปลงอัตราเป็นทศนิยม: 6.75% = 0.0675
2. แปลงเวลาเป็นปี: 4 เดือน = 4/12 ปี
3. คำนวณดอกเบี้ย: 20,000 × 0.0675 × 4/12 = 450 ดอลลาร์
4. หายอดชำระรวม: 20,000 + 450 = 20,450 ดอลลาร์

แหล่งอ้างอิง: OpenStax บทที่ 6.3 ผู้อ่านสามารถนำขั้นตอนเดียวกันไปแทนค่าด้วยตัวเลขของตนเองได้

ดอกเบี้ยรายเดือนคิดจากเงินต้นคงเหลือ ไม่ใช่เงินต้นทั้งก้อน

เงินกู้ที่ผ่อนเป็นงวดรายเดือนมักคิดดอกเบี้ยของแต่ละงวดจากเงินต้นที่ยังไม่ได้ชำระ ตามสูตร

ดอกเบี้ยงวด = เงินต้นคงเหลือ × อัตราต่อปี ÷ 12

เมื่อผ่อนไปเรื่อย ๆ เงินต้นคงเหลือจะลดลง ดอกเบี้ยของงวดถัดไปจึงลดลงตามหลักการคำนวณ (ที่มา: OpenStax บทที่ 6.8)

ข้อควรระวัง: ห้ามนำสูตรดอกเบี้ยแบบง่ายมาใช้กับยอดรวมของเงินกู้ที่ผ่อนเท่ากันทุกงวด เพราะโครงสร้างการชำระคืนต่างกัน ผลลัพธ์จะไม่ตรงกับความเป็นจริง ตามที่บทความเปรียบเทียบอย่าง Bankrate ก็แยกดอกเบี้ยแบบง่ายออกจากดอกเบี้ยตามตารางผ่อนชำระเช่นกัน

แปลงอัตราดอกเบี้ยต่อปีเป็นอัตรารายเดือน

ก่อนใช้สูตรค่างวด ต้องกำหนดตัวแปรสองตัวให้ชัด

• i = อัตราดอกเบี้ยต่อเดือน = อัตราต่อปี ÷ 12
• n = จำนวนงวดผ่อนทั้งหมด

เช่น ถ้าอัตราต่อปีคือ 0.12 แล้ว i = 0.12 ÷ 12 = 0.01 (เป็นตัวอย่างเพื่ออธิบายการหารเท่านั้น) ถ้าผ่อน 5 ปี รายเดือน n = 5 × 12 = 60 งวด

หมายเหตุ: การหารด้วย 12 เป็นการแปลงเพื่อการอธิบาย ค่าจริงขึ้นอยู่กับวิธีคิดดอกเบี้ย เกณฑ์การนับวัน และวันครบกำหนดชำระที่ระบุในสัญญา

สูตรค่างวดแบบผ่อนเท่ากันทุกงวด

สำหรับเงินกู้ที่ผ่อนเท่ากันทุกงวด สูตรค่างวดคือ

ค่างวด = P × i × (1+i)^n ÷ ((1+i)^n − 1)

• P = เงินต้นที่กู้
• i = อัตราดอกเบี้ยต่อเดือน (อัตราต่อปี ÷ 12)
• n = จำนวนงวดทั้งหมด

(ที่มา: OpenStax บทที่ 6.8) เนื่องจากมีเลขยกกำลัง แนะนำให้ใช้เครื่องคิดเลขวิทยาศาสตร์หรือสเปรดชีตช่วยคำนวณ จะลดโอกาสผิดพลาด

ทำไมค่างวดเท่ากันแต่ดอกเบี้ยไม่เท่ากัน? เพราะดอกเบี้ยแต่ละงวดคิดจากเงินต้นคงเหลือ งวดแรก ๆ เงินต้นคงเหลือมาก ส่วนที่เป็นดอกเบี้ยจึงมาก เมื่อเงินต้นลดลง ส่วนที่เป็นดอกเบี้ยจะลดลง และส่วนที่ตัดเงินต้นเพิ่มขึ้น แม้ยอดรวมต่องวดเท่าเดิม

เปรียบเทียบวิธีชำระคืน 3 แบบ

ระบบเปรียบเทียบผลิตภัณฑ์การเงินของสำนักงานกำกับการเงินเกาหลีแบ่งวิธีชำระคืนเป็นสามแบบหลัก ดังนี้

หัวข้อเปรียบเทียบ	ผ่อนเงินต้นพร้อมดอกเบี้ยเท่ากันทุกงวด	ผ่อนเงินต้นเท่ากันทุกเดือนพร้อมดอกเบี้ยตามยอดคงเหลือ	จ่ายเฉพาะดอกเบี้ยแล้วชำระเงินต้นตอนครบกำหนด
ลักษณะการจ่ายรายเดือน	จ่ายยอดรวมเท่ากันทุกเดือน	จ่ายเงินต้นเท่ากันทุกเดือน บวกดอกเบี้ยที่เปลี่ยนไปตามยอดคงเหลือ	จ่ายเฉพาะดอกเบี้ยทุกเดือน
วิธีคิดดอกเบี้ย	คิดจากเงินต้นคงเหลือ แต่สัดส่วนดอกเบี้ยต่อเงินต้นในแต่ละงวดเปลี่ยนไป	คิดจากยอดคงเหลือของเดือนก่อน	คิดจากเงินต้นที่ยังค้างอยู่ตลอดสัญญา
การชำระเงินต้น	ทยอยชำระรวมอยู่ในค่างวด	ทยอยชำระเท่ากันทุกเดือน	ชำระครั้งเดียวเมื่อครบกำหนด

บทความนี้ไม่ได้ระบุว่าแบบใดถูกกว่า เพราะต้นทุนรวมขึ้นกับอัตราดอกเบี้ย ระยะเวลา และเงื่อนไขจริงของแต่ละสัญญา ควรนำตัวเลขจริงมาคำนวณเปรียบเทียบเอง

ระยะเวลาผ่อนที่ต่างกันมีผลต่อดอกเบี้ยรวมอย่างไร

ในเชิงหลักการ เมื่อดอกเบี้ยคิดจากเงินต้นคงเหลือ การที่เงินต้นค้างอยู่นานขึ้นย่อมทำให้ดอกเบี้ยสะสมเพิ่มขึ้น ดังนั้นหากอัตราดอกเบี้ยเท่ากัน ระยะเวลาผ่อนที่ยาวขึ้นโดยทั่วไปมักทำให้ดอกเบี้ยรวมมากขึ้น แม้ค่างวดต่อเดือนจะต่ำลง

วิธีตรวจสอบที่ดีที่สุดคือ ลองแทนค่า n ที่ต่างกัน (เช่น จำนวนงวดสองแบบ) ลงในสูตรค่างวด แล้วเอาค่างวดคูณจำนวนงวด ลบด้วยเงินต้น จะเห็นดอกเบี้ยรวมของแต่ละทางเลือกด้วยตนเอง

ดอกเบี้ยคงที่ ลอยตัว และสิ่งที่ทำให้ยอดจริงต่างจากที่คำนวณ

ตามนิยามของระบบเปรียบเทียบผลิตภัณฑ์การเงินของสำนักงานกำกับการเงินเกาหลี

• ดอกเบี้ยคงที่ คืออัตราที่ไม่เปลี่ยนตลอดระยะเวลาสัญญา
• ดอกเบี้ยลอยตัว คืออัตราที่เปลี่ยนแปลงตามรอบเวลาที่กำหนด

ผลที่คำนวณเองอาจไม่ตรงกับยอดที่สถาบันการเงินเรียกเก็บ เพราะปัจจัยเหล่านี้ (ที่มา: ConsumerAffairs)

• เกณฑ์การนับวัน
• วันที่ชำระเงินจริง
• การเปลี่ยนแปลงของดอกเบี้ยลอยตัว
• ค่าธรรมเนียม
• ข้อสมมติในการคำนวณของแต่ละสถาบันการเงิน

เปรียบเทียบต้นทุนรวม ไม่ดูแค่อัตราดอกเบี้ยที่โฆษณา

อัตราดอกเบี้ยที่เห็นในโฆษณาไม่ได้บอกต้นทุนทั้งหมด ก่อนเทียบสินเชื่อแต่ละเจ้า ควรรวมค่าธรรมเนียม วิธีชำระคืน และเงื่อนไขของอัตราดอกเบี้ยเข้าด้วยกัน ตามที่ ConsumerAffairs ชี้ว่าค่าธรรมเนียมและข้อสมมติของสถาบันการเงินทำให้ผลต่างกันได้

เพื่อให้เทียบกันได้เป็นธรรม ควรใช้เงื่อนไขเดียวกัน โดยระบบเปรียบเทียบของสำนักงานกำกับการเงินเกาหลีให้ค้นหาตามระยะเวลากู้ ประเภทอัตราดอกเบี้ย (คงที่หรือลอยตัว) และวิธีชำระคืน

รายการตรวจสอบสัญญาสินเชื่อก่อนเซ็น

• อัตราดอกเบี้ยและประเภท (คงที่หรือลอยตัว)
• วิธีคิดดอกเบี้ยและเกณฑ์การนับวัน
• วิธีชำระคืน (ผ่อนเท่ากัน ผ่อนเงินต้นเท่ากัน หรือจ่ายเฉพาะดอกเบี้ย)
• ระยะเวลากู้และจำนวนงวดทั้งหมด
• ค่าธรรมเนียมทั้งหมดที่เกี่ยวข้อง
• เงื่อนไขการเปลี่ยนแปลงอัตราดอกเบี้ย
• ตารางผ่อนชำระรายงวด แล้วนำมาเทียบกับผลคำนวณของตนเอง

คำถามที่พบบ่อย

ดอกเบี้ยรายเดือนคิดจากเงินต้นทั้งก้อนหรือยอดคงเหลือ

เงินกู้ผ่อนรายเดือนโดยทั่วไปคิดจากเงินต้นคงเหลือในแต่ละงวด ตามสูตร เงินต้นคงเหลือ × อัตราต่อปี ÷ 12 แต่ให้ยืนยันวิธีคิดที่แท้จริงในสัญญา

แปลงอัตราต่อปีเป็นรายเดือนอย่างไร

นำอัตราต่อปีหารด้วย 12 เป็นการแปลงเพื่ออธิบาย ค่าจริงขึ้นกับวิธีคิดดอกเบี้ยและวันชำระในสัญญา

ค่างวดเท่ากันแล้วดอกเบี้ยในแต่ละงวดเท่ากันหรือไม่

ไม่เท่ากัน ค่างวดรวมเท่ากันทุกงวด แต่ส่วนที่เป็นดอกเบี้ยและส่วนที่เป็นเงินต้นเปลี่ยนไปในแต่ละงวด

อัตราดอกเบี้ยเท่ากันแต่ระยะเวลาต่างกัน ดอกเบี้ยรวมต่างกันหรือไม่

โดยทั่วไปต่างกัน เพราะเงินต้นคงเหลืออยู่นานขึ้นจึงเกิดดอกเบี้ยสะสมมากขึ้น ลองแทนค่า n หลายค่าในสูตรค่างวดเพื่อเปรียบเทียบด้วยตนเอง

ผลคำนวณเองตรงกับยอดที่สถาบันการเงินเรียกเก็บเสมอหรือไม่

ไม่เสมอไป เพราะเกณฑ์นับวัน วันชำระ ดอกเบี้ยลอยตัว ค่าธรรมเนียม และข้อสมมติของสถาบันการเงินอาจทำให้ต่างกัน ควรตรวจกับตารางผ่อนชำระในสัญญา

เข้าร่วมชุมชนของเรา